Pin lithium-ion có trong điện thoại, máy tính, xe máy điện, ô tô điện, thiết bị công nghiệp và hệ thống lưu trữ năng lượng. Khi bị hư hỏng, quá nhiệt hoặc xảy ra sự cố bên trong, pin có thể phát sinh hiện tượng thoát nhiệt và dẫn đến cháy. Theo đánh giá, đám cháy pin lithium-ion khó xử lý và cần theo dõi sau khi dập lửa. Cùng tìm hiểu cách chữa cháy pin lithium chi tiết.
Mục lục bài viết
- Cháy pin lithium có nguy hiểm không?
- Cháy pin lithium dập bằng gì?
- Cách chữa cháy pin lithium chi tiết
- Ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn
- Dập lửa ở giai đoạn ban đầu nếu có điều kiện
- Ưu tiên làm mát đối với khối pin lớn
- Không chủ quan sau khi pin đã tắt lửa
- Dập cháy pin lithium cần tránh điều gì?
- Cách phòng tránh cháy pin lithium
Cháy pin lithium có nguy hiểm không?
Có. Đám cháy pin lithium-ion có thể phát triển nhanh, tạo nhiệt độ cao và sinh ra nhiều sản phẩm cháy, trong đó có các khí độc như carbon monoxide (CO) và hydrogen fluoride (HF). Khi xảy ra hiện tượng thoát nhiệt, một cell bị sự cố có thể truyền nhiệt sang các cell lân cận, khiến quá trình cháy tiếp tục lan trong cả khối pin. Một đặc điểm đáng chú ý là pin lithium-ion chứa năng lượng bên trong chính nó.

Vì vậy, chỉ ngắt thiết bị khỏi nguồn điện bên ngoài không đồng nghĩa với việc đã loại bỏ hoàn toàn nguồn năng lượng của pin. Thực tế đã ghi nhận hiện tượng pin lithium-ion tái bùng cháy sau khi tưởng như đã được dập tắt, có nguy cơ tái cháy sau nhiều giờ trong một số tình huống.
Cháy pin lithium dập bằng gì?
Với pin lithium-ion, phương tiện xử lý cần được lựa chọn dựa trên kích thước, cấu tạo khối pin, vị trí cháy và khả năng tiếp cận.
Đối với đám cháy pin lithium-ion, nước có vai trò quan trọng trong việc làm mát. Nước có khả năng hấp thụ nhiệt tốt, giúp hạn chế quá trình lan truyền nhiệt trong pin. Với thiết bị điện đang mang điện, xe điện hoặc hệ thống pin lớn, cần đánh giá nguy cơ điện giật, vị trí pin và phương pháp phun nước phù hợp.

Bên cạnh đó, nên sử dụng bình chữa cháy pin lithium chuyên dụng. Khi mua bình chữa cháy pin lithium, nên kiểm tra:
- Loại pin và thiết bị mà bình được thiết kế để xử lý.
- Tác nhân chữa cháy bên trong.
- Khả năng làm mát hay chỉ khống chế ngọn lửa.
- Chứng nhận, thử nghiệm và phạm vi sử dụng của sản phẩm.
- Hướng dẫn xử lý sau khi dập tắt.
- Khuyến cáo của nhà sản xuất đối với pin đang còn điện.
Không nên coi bình CO₂ hoặc bình bột thông thường là giải pháp có thể xử lý triệt để mọi đám cháy pin lithium-ion. Bột ABC và CO₂ có thể khống chế ngọn lửa của một số loại pin, nhưng khả năng làm mát hạn chế nên pin vẫn có thể bắt lửa trở lại.
Cách chữa cháy pin lithium chi tiết
Khi phát hiện thiết bị sử dụng pin lithium-ion có dấu hiệu cháy, ưu tiên đầu tiên vẫn là bảo đảm an toàn cho người xung quanh.
Ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn
Nếu pin đang được sạc và có thể ngắt nguồn điện từ vị trí an toàn, hãy thực hiện việc cô lập nguồn điện. Tuy nhiên, không nên tiến lại gần một thiết bị đang bốc cháy chỉ để rút phích cắm. Khi bùng lửa, khói, việc tiếp cận thiết bị có thể gây nguy hiểm.
Đối với xe điện hoặc hệ thống pin lưu trữ, việc cô lập nguồn điện cần được thực hiện theo quy trình phù hợp, không tự ý tháo hoặc can thiệp vào khối pin.
Dập lửa ở giai đoạn ban đầu nếu có điều kiện
Với một thiết bị nhỏ và đám cháy còn ở giai đoạn ban đầu, người đã được hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy có thể sử dụng bình phù hợp với loại pin và thiết bị.

Điều quan trọng là phải giữ lối thoát phía sau. Không cúi sát vào pin, không chạm tay vào thiết bị và tránh hít khói phát sinh từ quá trình cháy.
Nếu ngọn lửa nhanh chóng lan rộng, pin phát tiếng nổ lách tách, phồng lên, phụt khí hoặc tạo lượng khói lớn, không nên tiếp tục cố dập lửa bằng bình xách tay.
Ưu tiên làm mát đối với khối pin lớn
Đối với xe điện hoặc hệ thống pin lithium-ion có kích thước lớn, làm mát khối pin là một phần quan trọng trong kỹ thuật chữa cháy chuyên nghiệp.
Lực lượng chữa cháy có thể sử dụng nước để làm mát và trong một số phương tiện chuyên dụng còn có hệ thống đưa chất chữa cháy trực tiếp vào bên trong khối pin. Những giải pháp này nhằm tác động tới nguồn nhiệt bên trong thay vì chỉ làm tắt ngọn lửa bên ngoài.
Không chủ quan sau khi pin đã tắt lửa
Sau khi ngọn lửa biến mất, pin vẫn cần được theo dõi vì có khả năng tái cháy. Với khối pin lớn, lực lượng chuyên nghiệp có thể sử dụng camera nhiệt và các thiết bị đo để kiểm tra nhiệt độ. Vì vậy, không nên lập tức sạc lại, sử dụng hoặc mang một thiết bị lithium-ion vừa cháy vào trong nhà.
Dập cháy pin lithium cần tránh điều gì?
Một số thao tác tưởng như đơn giản nhưng có thể làm tăng rủi ro:
- Không tự ý tháo pin. Pin đang nóng hoặc đã hư hỏng có thể tiếp tục xảy ra phản ứng bên trong.
- Không chạm tay vào pin vừa cháy. Bề mặt có thể vẫn ở nhiệt độ cao dù không còn ngọn lửa.
- Không cúi sát để kiểm tra khói hoặc mùi. Đám cháy pin có thể tạo khí và khói gây hại.
- Không di chuyển khối pin lớn đang cháy nếu không có phương tiện và quy trình phù hợp.
- Không mặc định dùng CO₂ là có thể xử lý hoàn toàn đám cháy pin. CO₂ có thể khống chế ngọn lửa trong một số thử nghiệm nhưng khả năng làm mát không đủ để ngăn tái cháy.
- Không sử dụng một lượng nước nhỏ rồi nghĩ rằng pin đã an toàn. Với đám cháy pin lithium-ion lớn, việc làm mát có thể cần lượng nước đáng kể và thời gian kéo dài.
Cách phòng tránh cháy pin lithium
Bên cạnh việc tìm hiểu chữa cháy pin lithium bằng gì, phòng ngừa cũng rất quan trọng. Nhiều sự cố có liên quan đến tình trạng pin bị hư hỏng, quá nhiệt, đoản mạch hoặc sử dụng, sạc không đúng cách.

Một số nguyên tắc nên thực hiện:
- Sử dụng bộ sạc và phụ kiện phù hợp với thiết bị.
- Không tiếp tục sử dụng pin đã phồng, nứt, biến dạng hoặc có dấu hiệu bất thường.
- Không để pin ở nơi có nhiệt độ quá cao.
- Không tự ý tháo, sửa hoặc thay đổi cấu tạo bộ pin.
- Không sạc thiết bị tại vị trí dễ cháy hoặc bị che kín.
- Không để pin hư hỏng tiếp xúc với nguồn nhiệt.
- Với xe điện và hệ thống lưu trữ, tuân thủ hướng dẫn bảo trì của nhà sản xuất.
- Trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp với loại thiết bị tại khu vực có nguy cơ.
Nếu pin đã cháy mạnh, đám cháy phát triển nhanh, có nhiều khói, phát sinh tiếng nổ, lan sang vật dụng xung quanh hoặc liên quan đến xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng, cần rời khỏi khu vực và gọi 114. Không nên cố tiếp cận một khối pin lớn chỉ với bình chữa cháy xách tay.
Khi phát hiện pin có dấu hiệu bất thường như nóng lên nhanh, phồng, có khói hoặc phát tiếng động lạ, cần nhanh chóng đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm và chữa cháy pin lithium theo hướng dẫn an toàn phù hợp với loại pin, thiết bị. Theo Firehub, với đám cháy lớn hoặc không thể kiểm soát, không nên cố tự xử lý mà cần gọi 114 để được lực lượng PCCC hỗ trợ. Việc sử dụng, sạc, bảo quản và kiểm tra pin đúng cách cũng là giải pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ cháy ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp về Hướng dẫn chữa cháy pin lithium bằng gì an toàn nhất?
Cháy pin lithium-ion có tự cháy lại sau khi đã dập không?
Có thể. Đây là một trong những đặc điểm đáng chú ý của đám cháy pin lithium-ion. Các cell bên trong vẫn có thể tiếp tục sinh nhiệt sau khi ngọn lửa bên ngoài đã tắt, dẫn đến tái cháy.
Pin lithium bị phồng có còn sử dụng được không?
Không nên tiếp tục sử dụng hoặc sạc pin đã phồng, biến dạng hoặc có dấu hiệu hư hỏng. Pin phồng có thể là dấu hiệu sự cố bên trong và cần được xử lý, thay thế theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Cháy laptop hoặc điện thoại dùng pin lithium có cần gọi 114 không?
Nếu đám cháy nhỏ và có thể xử lý an toàn bằng phương tiện phù hợp, người đã được hướng dẫn có thể xử lý ban đầu. Tuy nhiên, nếu pin cháy mạnh, phát nhiều khói, lan sang đồ vật khác hoặc không thể kiểm soát nhanh chóng, cần rời khỏi khu vực và gọi 114.
Sau khi pin lithium tắt lửa có được sạc lại không?
Không. Một thiết bị hoặc bộ pin đã bị cháy, nóng bất thường hoặc hư hỏng không nên tiếp tục sạc hay sử dụng. Cần để người có chuyên môn hoặc nhà sản xuất đánh giá trước khi xử lý tiếp.
Xe máy điện cháy pin lithium có nên tự dùng bình chữa cháy không?
Chỉ nên xử lý ban đầu nếu đám cháy còn nhỏ, phương tiện chữa cháy phù hợp và người xử lý có lối thoát an toàn. Khi khối pin đã cháy mạnh hoặc nhiệt, khói phát triển nhanh, cần nhanh chóng rời khỏi khu vực và gọi 114. Cháy pin trên xe điện có nguy cơ tái cháy sau khi ngọn lửa được khống chế.
