Bình chữa cháy chỉ phát huy hiệu quả khi có thể nhanh chóng lấy ra và sử dụng lúc xảy ra sự cố. Vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn đúng loại bình, nơi để bình chữa cháy và cách bố trí cũng cần được quan tâm ngay từ khi lắp đặt.
Theo hướng dẫn, bình chữa cháy cần được bố trí ở vị trí dễ quan sát, dễ tiếp cận và thuận tiện sử dụng; yêu cầu cụ thể về chủng loại, số lượng, khoảng cách bảo vệ, vị trí và chiều cao lắp đặt phải căn cứ quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho từng loại nhà, công trình.
Mục lục bài viết
- Nơi để bình chữa cháy phù hợp là ở đâu?
- Gần lối ra vào và đường đi thường xuyên
- Tại khu vực có nguy cơ cháy
- Mỗi tầng và các khu vực có mặt bằng khác nhau
- Nơi dễ quan sát, không bị che khuất
- Những vị trí không nên để bình chữa cháy
- Khoảng cách trang bị bình chữa cháy
- Cách bố trí bình chữa cháy tại một số khu vực
- Nhà ở
- Văn phòng
- Cửa hàng và kho hàng
- Nhà xưởng và khu vực sản xuất
- Kiểm tra bình chữa cháy sau khi bố trí
Nơi để bình chữa cháy phù hợp là ở đâu?
Nguyên tắc quan trọng khi bố trí bình chữa cháy là dễ thấy – dễ lấy – dễ thao tác – không cản trở thoát nạn. Cách sắp xếp cụ thể cần căn cứ vào mặt bằng, nguy cơ cháy và yêu cầu PCCC của công trình.

Gần lối ra vào và đường đi thường xuyên
Bình nên được đặt dọc theo các tuyến giao thông mà người sử dụng thường đi qua, đặc biệt là khu vực gần cửa ra vào, hành lang, cầu thang hoặc lối thoát.
Đây là những vị trí có ưu điểm là dễ nhận biết và người sử dụng có thể tiếp cận bình mà không phải đi sâu vào khu vực đang xảy ra cháy. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi bình đều phải đặt ngay sát cửa. Vị trí thực tế cần bảo đảm người dùng vẫn tiếp cận được bình mà không phải đi qua vùng có nguy cơ cháy.
Tại khu vực có nguy cơ cháy
Ngoài các tuyến giao thông chính, bình chữa cháy cần được phân bố phù hợp với những khu vực có nguy cơ cháy như khu vực điện, bếp, kho hàng, khu vực sản xuất hoặc nơi tập trung vật liệu dễ cháy.
Với nhà ở, có thể cân nhắc bố trí bình tại vị trí thuận tiện tiếp cận từ khu vực bếp hoặc khu vực sinh hoạt nhưng không đặt bình ngay cạnh nguồn nhiệt hay bên trong vùng có nguy cơ bị lửa bao vây.
Với cửa hàng, văn phòng hoặc nhà xưởng, việc bố trí phải dựa trên đặc điểm nguy hiểm cháy, diện tích, mặt bằng và khoảng cách tiếp cận thực tế thay vì chỉ đặt toàn bộ bình tại một điểm.
Mỗi tầng và các khu vực có mặt bằng khác nhau
Không nên tập trung toàn bộ bình chữa cháy tại một phòng hoặc một góc của công trình. Khi cháy xảy ra ở vị trí xa, việc phải di chuyển một quãng đường dài để lấy bình có thể làm mất thời gian xử lý ban đầu.
Không bố trí bình chữa cháy tập trung một chỗ, trừ trường hợp để trong kho dự trữ theo quy định. Do đó, với nhà nhiều tầng, văn phòng, cửa hàng hoặc nhà xưởng có mặt bằng rộng, cần phân bố bình theo từng khu vực bảo vệ và theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng.
Nơi dễ quan sát, không bị che khuất
Bình chữa cháy không nên bị che bởi tủ, kệ hàng, bàn ghế, thùng carton hoặc các vật dụng khác. Người sử dụng phải có khả năng nhận biết vị trí bình ngay cả trong tình huống khẩn cấp.
Nếu bình được đặt trong tủ hoặc hộp bảo quản, tủ không nên làm mất khả năng nhận biết và tiếp cận bình. Bình phải được bố trí dễ thấy, dễ tiếp cận và không bị che khuất; trường hợp sử dụng tủ cần bảo đảm khả năng lấy bình khi cần.
Những vị trí không nên để bình chữa cháy
Một số cách bố trí tưởng như tiện lợi nhưng lại làm giảm khả năng sử dụng bình khi có sự cố:

- Sau cánh cửa hoặc trong góc khuất khó nhìn thấy.
- Phía sau kệ hàng, tủ, bàn ghế hoặc hàng hóa.
- Trong khu vực có vật liệu dễ cháy bao quanh.
- Ngay sát bếp, lò hoặc thiết bị sinh nhiệt.
- Tại nơi thường xuyên có nước, hóa chất hoặc môi trường gây ăn mòn.
- Trên hành lang, cầu thang hoặc cửa thoát nạn theo cách gây cản trở di chuyển.
- Ở vị trí có nguy cơ bị xe, xe nâng hoặc thiết bị vận chuyển va vào.
- Gom toàn bộ bình của nhiều tầng hoặc nhiều khu vực vào một điểm.
Nguyên tắc chung là đặt đúng: gần lối thoát, dễ thấy, dễ lấy và dễ thao tác, đồng thời lựa chọn chất chữa cháy phù hợp với nguy cơ cháy.
Khoảng cách trang bị bình chữa cháy
Theo TCVN 3890:2009
5.1.3 Tính toán trang bị, bố trí bình chữa cháy trên cơ sở định mức trang bị bình chữa cháy và khoảng cách di chuyển thực tế từ vị trí để bình chữa cháy đến điểm xa nhất cần bảo vệ được quy định tại Bảng 2.
Bảng 2
| Mức nguy hiểm cháy | Định mức trang bị | Khoảng cách di chuyển lớn nhất đến bình chữa cháy xách tay, bình chữa cháy có bánh xe | |
| Đối với đám cháy chất rắn | Đối với đám cháy chất lỏng | ||
| Thấp | 1 bình/150m2 | 20 m | 15 m |
| Trung bình | 1 bình/75m2 | 20 m | 15 m |
| Cao | 1 bình/50m2 | 15 m | 15 m |
Chú thích: Mức nguy hiểm cháy của nhà và công trình được quy định tại TCVN 7435-1 (ISO 11602-1) và Phụ lục D TCVN 7435-2 (ISO 11602-2).
Cách bố trí bình chữa cháy tại một số khu vực
Nhà ở
Trong nhà ở, có thể bố trí bình tại khu vực giao thông thuận tiện, gần lối ra và vị trí có thể tiếp cận nhanh từ khu vực bếp hoặc nơi có nguy cơ cháy. Không nên giấu bình trong tủ đồ gia đình hoặc đặt ở vị trí quá xa khu vực sinh hoạt chỉ để tránh ảnh hưởng thẩm mỹ.
Văn phòng
Văn phòng thường có nhiều thiết bị điện, giấy tờ và vật liệu nội thất. Bình nên được phân bố tại hành lang, khu vực gần lối ra và những vị trí phù hợp với mặt bằng. Không nên đặt bình sau bàn làm việc, trong phòng riêng bị khóa hoặc tại nơi phải đi xuyên qua nhiều phòng mới có thể lấy được.

Cửa hàng và kho hàng
Cửa hàng, kho hàng cần đặc biệt chú ý đến khả năng tiếp cận bình khi hàng hóa đã được xếp đầy. Không nên để hàng hóa che khuất bình hoặc thu hẹp lối tiếp cận.
Đối với nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, việc trang bị và bố trí bình phải căn cứ quy mô, công năng, nguy cơ cháy và các tiêu chuẩn liên quan. Bình chữa cháy là nhóm phương tiện phải trang bị đối với nhà ở riêng lẻ kết hợp sản xuất, kinh doanh.
Nhà xưởng và khu vực sản xuất
Nhà xưởng có thể có nhiều loại nguy cơ cháy khác nhau nên không nên chỉ dựa vào diện tích để quyết định vị trí bình.
Cần xem xét loại vật liệu, máy móc, chất lỏng hoặc khí cháy, tuyến giao thông nội bộ và khả năng tiếp cận. Với công trình có yêu cầu thiết kế PCCC, vị trí bình phải được thể hiện và triển khai theo hồ sơ thiết kế được áp dụng cho công trình.
Kiểm tra bình chữa cháy sau khi bố trí
Cách để bình chữa cháy đúng vị trí mới chỉ là bước đầu. Bình cần được duy trì trong tình trạng sẵn sàng sử dụng và không bị che khuất theo thời gian.
Nên thường xuyên kiểm tra:
- Vị trí bình có còn dễ thấy và dễ lấy hay không.
- Có bị hàng hóa hoặc đồ đạc che chắn không.
- Giá treo, móc hoặc tủ có chắc chắn không.
- Bình có bị móp, gỉ sét hoặc hư hỏng không.
- Chốt, niêm phong và các bộ phận liên quan có còn nguyên trạng không.
- Với bình có đồng hồ áp suất, kiểm tra tình trạng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Vòi phun và dây dẫn có bị nứt, tắc hoặc hư hỏng không.
- Môi trường xung quanh có làm ảnh hưởng đến bình không.
Nơi để bình chữa cháy cần được lựa chọn dựa trên khả năng tiếp cận thực tế thay vì chỉ ưu tiên sự gọn gàng hoặc tính thẩm mỹ. Bình nên ở vị trí dễ thấy, dễ lấy, gần tuyến giao thông và lối thoát nhưng không nằm trong vùng có nguy cơ bị lửa cô lập, không cản trở thoát nạn và không bị vật dụng che khuất. Theo FireHub, đối với cách bố trí bình chữa cháy và cách lắp bình cứu hỏa, cần đồng thời quan tâm đến vị trí, khoảng cách di chuyển, chiều cao, giá đỡ và điều kiện môi trường.
Câu hỏi thường gặp về Nơi để bình chữa cháy: Cách bố trí và lắp bình cứu hỏa
Có nên để bình chữa cháy trong tủ kính không?
Có thể đặt bình trong tủ kính nếu tủ không cản trở việc tiếp cận bình. Cần bảo đảm bình dễ nhìn, dễ lấy và có thể sử dụng nhanh khi xảy ra cháy.
Có được đặt bình chữa cháy dưới sàn không?
Có thể. Bình có thể đặt trên sàn nếu bề mặt bằng phẳng, khô ráo, ổn định và dễ tiếp cận. Nên sử dụng giá đỡ phù hợp để hạn chế va đập, đổ ngã và hư hỏng.
Có nên treo bình chữa cháy ngay cạnh bếp?
Không nên đặt bình quá gần bếp hoặc nguồn nhiệt trực tiếp. Nên chọn vị trí dễ lấy khi xảy ra cháy nhưng vẫn bảo đảm bình không bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao hoặc ngọn lửa.
Bình chữa cháy có cần đặt ở mỗi tầng không?
Việc bố trí bình phụ thuộc vào diện tích, công năng, mức độ nguy hiểm cháy và yêu cầu PCCC áp dụng cho công trình. Không nên xác định số lượng chỉ dựa vào số tầng mà cần bảo đảm phương tiện được phân bố hợp lý, dễ tiếp cận.
Có thể đặt nhiều bình chữa cháy cạnh nhau để dễ quản lý không?
Có thể bố trí nhiều bình tại cùng một vị trí nếu phù hợp, nhưng không nên tập trung toàn bộ bình vào một nơi khiến các khu vực khác khó tiếp cận. Cần phân bổ bình hợp lý để người sử dụng có thể lấy thiết bị nhanh chóng khi xảy ra sự cố.
