Dầu ăn và mỡ thường được sử dụng ở nhiệt độ cao trong quá trình chiên, rán nên khi xảy ra sự cố, ngọn lửa có thể bùng lên rất nhanh. Đặc biệt, đám cháy dầu mỡ có đặc điểm khác với nhiều loại đám cháy thông thường, vì sử dụng nước không đúng cách có thể khiến dầu nóng bắn mạnh và làm lửa lan rộng.
Vì vậy, bên cạnh việc nắm được cách chữa cháy dầu mỡ, mỗi gia đình cũng nên chuẩn bị phương tiện chữa cháy phù hợp và ghi nhớ những thao tác cần tránh khi xảy ra cháy trong khu vực bếp.
Mục lục bài viết
Đám cháy dầu mỡ là gì và do đâu?
Đám cháy dầu mỡ thường phát sinh khi dầu ăn hoặc chất béo trong chảo, nồi được đun nóng đến mức bắt cháy. Khi nhiệt độ tiếp tục tăng, dầu có thể tự bắt lửa mà không cần tiếp xúc trực tiếp với nguồn lửa lớn.

Đám cháy dầu mỡ thường liên quan đến quá trình nấu ăn nhưng có thể bắt nguồn từ nhiều tình huống khác nhau:
- Đun dầu quá lâu nhưng không có người theo dõi.
- Nhiệt độ bếp quá cao khiến dầu nhanh chóng đạt đến nhiệt độ bắt cháy.
- Để chảo dầu trên bếp rồi rời khỏi khu vực nấu.
- Dầu tràn xuống khu vực đầu đốt hoặc tiếp xúc với nguồn nhiệt.
- Sử dụng dụng cụ nấu ăn có dầu mỡ tích tụ lâu ngày.
- Đặt các vật dễ cháy như khăn, giấy, hộp nhựa gần bếp.
Trong đó, việc để dầu đang đun ở nhiệt độ cao mà không có người trông coi là một trong những tình huống cần đặc biệt lưu ý.
Cách chữa cháy dầu mỡ an toàn
Khi phát hiện dầu trong chảo hoặc nồi bắt lửa, điều quan trọng là không hoảng loạn và không dùng nước. Nếu đám cháy mới phát sinh, có thể xử lý theo điều kiện thực tế.
Tắt bếp nếu có thể tiếp cận an toàn
Nếu vị trí điều khiển bếp nằm ngoài vùng lửa và có thể tiếp cận mà không gây nguy hiểm, hãy tắt nguồn nhiệt trước.
Sau đó, không tiếp tục di chuyển chảo hoặc nồi. Việc bê một dụng cụ đang chứa dầu cháy có thể khiến dầu nóng tràn ra ngoài và làm đám cháy lan nhanh hơn.
Nếu không thể tiếp cận nút điều khiển một cách an toàn, không nên cố với qua ngọn lửa để tắt bếp. Khi đó cần ưu tiên rời khỏi khu vực.

Đậy kín dụng cụ nếu có điều kiện phù hợp
Với đám cháy nhỏ trong chảo hoặc nồi và có thể tiếp cận an toàn, việc đậy kín dụng cụ bằng nắp phù hợp có thể giúp hạn chế lượng oxy tiếp xúc với ngọn lửa.
Sau khi đậy, không nên lập tức mở nắp để kiểm tra. Hãy để dụng cụ nguội và tiếp tục theo dõi từ vị trí an toàn.
Không dùng khăn, tạp dề hoặc vật liệu dễ cháy để phủ lên chảo đang cháy. Những vật dụng này có thể làm lửa lan nhanh hơn.
Sử dụng phương tiện chữa cháy phù hợp
Nếu đám cháy không thể xử lý bằng cách cô lập nguồn nhiệt và đậy kín dụng cụ, có thể sử dụng bình chữa cháy phù hợp với đám cháy dầu mỡ.
Người dùng cần đứng ở vị trí an toàn, có lối thoát phía sau và sử dụng bình theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên tiến quá gần chảo hoặc nồi đang cháy và không cố chữa cháy khi ngọn lửa đã lan rộng.
Nếu đám cháy phát triển nhanh, khói và nhiệt tăng cao hoặc lửa đã lan sang khu vực khác, cần rời khỏi khu vực và gọi 114.
Những điều tuyệt đối không nên làm khi cháy dầu mỡ
Không đổ nước vào chảo dầu đang cháy
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất khi xử lý đám cháy dầu mỡ. Nước tiếp xúc với dầu đang ở nhiệt độ cao có thể tạo ra hơi nước nhanh chóng và làm dầu cháy bắn ra xung quanh. Thay vì làm tắt lửa, hành động này có thể khiến ngọn lửa bùng mạnh và lan sang người hoặc vật dụng xung quanh.
Không bê chảo đang cháy
Không nên phản xạ bằng cách cầm cán chảo rồi chạy ra ngoài. Dầu nóng có thể tràn ra ngoài, gây bỏng hoặc làm lửa lan sang các khu vực khác. Nếu chảo đang cháy ở vị trí không thể xử lý an toàn, hãy đóng cửa khu vực nếu có thể và nhanh chóng rời khỏi nơi nguy hiểm.

Không dùng bột mì hoặc bột nở để dập lửa
Một số loại bột thực phẩm có thể tạo ra bụi dễ cháy khi phân tán trong không khí. Vì vậy, không nên sử dụng bột mì hoặc bột nở để xử lý đám cháy dầu mỡ. Không dùng những vật liệu này khi dầu mỡ đang cháy.
Không đứng sát đám cháy để xử lý
Ngay cả khi đám cháy ban đầu khá nhỏ, dầu nóng vẫn có thể bắn ra ngoài. Người xử lý cần giữ khoảng cách phù hợp và luôn bảo đảm có đường thoát phía sau. Nếu cảm thấy không thể kiểm soát tình hình trong thời gian ngắn, không nên tiếp tục cố gắng chữa cháy.
Bình chữa cháy dầu mỡ nên dùng loại nào?
Không phải loại bình chữa cháy nào cũng phù hợp với đám cháy dầu mỡ. Với khu vực bếp, nên lựa chọn phương tiện được nhà sản xuất xác định phù hợp với đám cháy dầu ăn, chất béo.
Một lựa chọn chuyên dụng là bình chữa cháy loại K, được thiết kế cho các đám cháy liên quan đến dầu và chất béo trong khu vực bếp. Khi lựa chọn bình chữa cháy dầu mỡ, cần xem rõ phạm vi sử dụng trên nhãn sản phẩm thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc màu sắc của bình.
Một số tiêu chí nên quan tâm gồm:
- Loại đám cháy mà bình được thiết kế để xử lý.
- Hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
- Dung tích và phạm vi bảo vệ phù hợp với khu vực bếp.
- Tình trạng bình, van và đồng hồ áp suất nếu sản phẩm có trang bị.
- Nguồn gốc và chất lượng của thiết bị.
- Việc kiểm tra, bảo dưỡng và nạp lại theo quy định hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không nên cố tự chữa cháy dầu mỡ khi ngọn lửa đã lan khỏi chảo hoặc nồi, cháy sang tủ bếp, máy hút mùi, rèm, trần hoặc các vật dụng khác. Trong trường hợp này, cần nhanh chóng cảnh báo mọi người, rời khỏi khu vực nguy hiểm và gọi 114.
Theo FireHub, đừng quay lại khu vực cháy để lấy tài sản hoặc tiếp tục xử lý nếu điều kiện không còn an toàn. Việc chữa cháy ban đầu chỉ nên thực hiện khi đám cháy còn nhỏ, người xử lý có phương tiện phù hợp và luôn có lối thoát an toàn.
Câu hỏi thường gặp về chữa cháy dầu mỡ
Cháy dầu mỡ có được dùng nước để dập không?
Không. Không nên đổ nước trực tiếp vào dầu hoặc mỡ đang cháy vì có thể khiến dầu nóng bắn ra xung quanh và làm ngọn lửa bùng phát, lan rộng.
Cháy dầu mỡ có thể lan sang máy hút mùi không?
Có. Nếu ngọn lửa trong chảo phát triển lớn, nhiệt và lửa có thể lan lên khu vực máy hút mùi, tủ bếp hoặc các vật liệu dễ cháy phía trên. Vì vậy, không nên để dầu đang đun ở nhiệt độ cao mà không có người theo dõi.
Bình chữa cháy dầu mỡ có cần bảo dưỡng định kỳ không?
Có. Bình cần được kiểm tra tình trạng bên ngoài, van, vòi phun và các bộ phận liên quan theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Với bình đã sử dụng hoặc có dấu hiệu hư hỏng, cần xử lý, nạp lại hoặc thay thế đúng quy trình trước khi tiếp tục sử dụng.
Có nên đặt bình chữa cháy dầu mỡ ngay cạnh bếp không?
Không nên đặt bình ở vị trí quá sát nguồn nhiệt hoặc ngay trong vùng có khả năng bị lửa bao phủ. Nên bố trí tại nơi dễ nhìn, dễ lấy nhưng vẫn có thể tiếp cận từ vị trí an toàn, để người dùng có thể lấy bình mà không phải đi xuyên qua đám cháy.
Có thể dùng khăn để dập đám cháy dầu mỡ không?
Không nên tùy tiện dùng khăn, tạp dề hoặc vật liệu dễ cháy để phủ lên chảo. Nếu không có phương tiện phù hợp và đám cháy không thể kiểm soát an toàn, nên rời khỏi khu vực và gọi 114.
